Dnia 25 maja 2018 roku w sali 2513 Pałacu Kultury i Nauki, odbyło się posiedzenie Komitetu Nauk o Kulturze PAN.

 

Porządek obrad posiedzenia plenarnego:

 

A. Część naukowa

1. Wykład dr. hab. Anny Nacher nt. Estetyka obrazowania post-cyfrowego - między filozofią zorientowaną na przedmiot a nową materialnością.

2. Dyskusja

B. Sprawy organizacyjne:

1. Komunikaty

2. Uzupełnienie składu prezydium KNoK

3. Wybór przedstawicieli środowiska twórców i animatorów kultury

4. Ustanowienie dorocznej nagrody KNoK za najlepszą książkę kulturoznawczą

5. Powołanie serii wydawniczej KNoK

6. Informacje o Olimpiadzie Wiedzy o Kulturze

7. Wolne wnioski

 

Dnia 2 marca 2018 roku w sali 2604 Pałacu Kultury i Nauki, odbyło się posiedzenie Komitetu Nauk o Kulturze PAN.

 

Porządek obrad posiedzenia plenarnego:

 

A. Część naukowa

1. Wykład dr. hab., prof. UJ Tomasza Majewskiego nt. Współczesność kulturowa jako  "wtórny synkretyzm magiczny"  w refleksji Anny Zeidler-Janiszewskiej

2. Dyskusja

B. Sprawy organizacyjne

1. Informacja o zmianach związanych z projektem nowej ustawy o szkolnictwie wyższym.

2. Nadzwyczajny Zjazd Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego – konkluzje.

3. Wolne wnioski.

 

 

Posiedzenie prowadził przewodniczący Komitetu prof. Eugeniusz Wilk.

W części naukowej wykład wygłosiła dr Karolina Charewicz-Jakubowska nt. Nimfa pos/post/moderna. Działania obrazów – o kulturoznawczej pracy z obrazem w obliczu pytania o dyscyplinę.

W trakcie dyskusji zadawano pytania m.in. o polityczne aspekty pragmatyki obrazowej. Prelegentka odpowiadając na te pytania podkreśliła, że w swoich badaniach odwoływała się głównie do niemieckiej tradycji badań nad obrazem i zwrotem ikonicznym i zadeklarowała otwartość w podejmowaniu tematów społecznych, obecnych w myśleniu kulturoznawczym. W dyskusji podkreślano osiągnięcia polskich badaczy zajmujących się problematyką kultury wizualnej – wskazywano na dorobek zespołu badawczego z Instytutu Kultury Polskiej UW. W dalszej części dyskusji prelegentka wyjaśniała swoje stanowisko w sprawach związków badań kulturoznawczych z ekonomią, socjologia i innymi naukami społecznymi. Mówiła też o specyfice badań w zakresie tzw. kulturoznawstwa historycznego.

W części organizacyjnej przedyskutowano przede wszystkim sprawę statusu kulturoznawstwa jako dyscypliny naukowej w świetle proponowanych zmian w projekcie ustawie o szkolnictwie wyższym. Dyskusję zagaił w tej części prof. Eugeniusz Wilk przedstawiając propozycje, które były formułowane w Ministerstwie (szczególnie niefortunny okazał się pomysł włączenia kulturoznawstwa do dziedziny nauk społecznych). Następnie dr hab. Mirosław Filiciak zaprezentował stanowisko przyjęte przez PTK oraz liczne gremia naukowców w kraju i za granicą. Dr hab. Jan Sowa zreferował przebieg dyskusji nt nowej ustawy, która miała miejsce na posiedzeniu komisji sejmowej. Prof. Leszek Kolankiewicz poinformował o stanowisku wypracowanym w Centralnej Komisji i dotyczącym wykazu dyscyplin naukowych. Prof. Eugeniusz Wilk zreferował spotkanie delegacji środowiska kulturoznawczego z prof. Aleksandrem Bobko – Wiceministrem Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W trakcie tego spotkania zaakceptowana został wstępnie propozycja, by w ramach procedury scalania dyscyplin naukowych wpisać do wykazu dyscyplin: Kulturoznawstwo i nauki o sztuce. W trakcie dalszej dyskusji członkowie KNoK przyjęli do aprobującej wiadomości tę konkluzję i przedyskutowali inne zmiany zapisane w projekcie nowej ustawy.

Posiedzenie prowadził przewodniczący Komitetu – prof. Eugeniusz Wilk. Komitet uczcił chwilą ciszy zmarłą prof. Annę Zeidler-Janiszewską.

W części naukowej wykład wygłosił prof. Wojciech J. Burszta nt. Wokół projektu naukowego i książki „Jedzie Pan Jazz – edukacja jazzowa i popkulturowa w perspektywie antropologicznej”. Po wykładzie odbyła się dyskusja. Pytano prelegenta m.in. o wykorzystanie przyszłej publikacji w realizacji projektów z obszarów animacji kultury oraz w edukacji. Prof. Burszta odpowiedział, że te kwestie będą obecne w przyszłej, planowanej publikacji, natomiast w omówionej książce i w zrealizowanym projekcie chodziło bardziej o wyeksponowanie aspektów historycznych i antropologicznych przedstawianych zjawisk. Pojawiły się pytania, na ile przeprowadzone badania mieszczą się w obszarze badań nad kulturą popularną? Prelegent odpowiadając stwierdził, że w projekcie na plan pierwszy wyszły tematy związane z historią popkulturową oraz konteksty dotyczące początków bluesa. W badaniach starano się uwzględnić stosunkowo szerokie konteksty kulturowe jazzu w Polsce. Prof. Burszta zwrócił uwagę na wyjątkową osobowość opisywanego bohatera, lidera gorzowskiej Małej Akademii Jazzu i jego wpływ na tamtejszą społeczność. Prof. Burszta podkreślił, że w samym projekcie odwoływano się do prac amerykańskiej badaczki Estelle R. Jorgensen, które okazały się bardzo przydatne dla rekonstruowania modeli edukacyjnej rzeczywistości.

W części organizacyjnej posiedzenia Komitet zajął się projektem dokumentu opracowane przez zespół KNoK ds. nowej ustawy o szkolnictwie wyższym. Zespół pracował w składzie: prof. Leszek Kolankiewicz – przewodniczący, prof. Małgorzata Leyko, dr hab. Mirosław Filiciak. Dokument wcześniej został zaakceptowany przez prezydium KNoK. Przewodniczący Komitetu złożył podziękowania członkom zespołu za przygotowanie tekstu dokumentu. W dalszej części dyskusji członkowie Komitetu podkreślali wagę zmian, które wyłaniają się z projektu nowych regulacji prawnych. Wskazywano na niebezpieczeństwo marginalizacji humanistyki oraz przede wszystkim podkreślano zaistnienia niebezpieczeństwa wykreślenia kulturoznawstwa z rejestru dyscyplin naukowych MNiSzW. Wskazywano na liczne zaniepokojenia głosy, które pojawiły się w środowisku naukowym kulturoznawców oraz stanowiska wyrażane przez gremia naukowców za granicą. Podkreślano konieczność ścisłej koordynacji działań w tym zakresie – przede wszystkim z władzami Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego. Zaakceptowano wniosek o konieczności nie tylko sformułowania stanowiska w tej sprawie, ale również zgłoszono konieczność powołania wspólnej delegacji środowiska kulturoznawczego, która udałaby się na Konsultacje do Ministerstwa. Wniosek ten zyskał aprobatę.

       W kolejnej części posiedzenia podsumowano dorobek III Zjazdu Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego, który odbył się we wrześniu w Poznaniu. Prof. Wilk złożył podziękowania wszystkim osobom, które pracowały przy organizacji Zjazdu, a w szczególności prof. Mariannie Michałowskiej – przewodniczącej Komitetu Organizacyjnego Zjazdu.

       Komitet jednogłośnie poparł dokument przygotowany przez środowisko naukowe filologów ws. nowej ustawy.

       W końcowej części posiedzenia przewodniczący Komitetu poinformował, że prof. Leszek Kolankiewicz reprezentuje kulturoznawstwo w Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów.

Posiedzenie prowadził przewodniczący Komitetu – prof. Eugeniusz Wilk

W części naukowej posiedzenia prof. Ryszard Zajączkowski i dr Anna Czajczyk z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego przedstawili koncepcję oraz aktualny stan prac nad Encyklopedią wiedzy o kulturze.

Po wykładzie odbyła się dyskusja. Dyskutanci podnosili przede wszystkim kwestie dotyczące układu haseł, a nade wszystko przesądzeń metodologicznych, na które zdecydowali się redaktorzy Encyklopedii. Zadawano też pytania o zakres tematyczny haseł: czy ograniczą się one tylko do obszarów kultury artystycznej, czy też obejmą np. kulturę materialną? Czy w kwestiach definicyjnych (jakże istotnych w przypadku kulturoznawstwa) twórcy Encyklopedii stoją na gruncie określonych koncepcji badań kulturowych (np. brytyjskiej szkoły studiów kulturowych), czy raczej proponują swoisty synkretyzm badawczy? Zadano też pytania o planowana liczbę haseł. Prof. Zajączkowski ocenił, że publikacja zawierać będzie ok. 1300 haseł. Redaktorzy Encyklopedii stwierdzili, że adresowana one będzie do szerokiego grona odbiorców – co jednak nie powinni przeszkadzać w tym, by publikacja reprezentowała wysoki poziom merytoryczny. Prof. Zajączkowski szczegółowo poinformował o trybie prac oraz o spotkaniach szerokiego zespołu redakcyjnego, które odbywają się w Lublinie. Prelegenci przedstawili też sprawę finansowania publikacji i ciągłych starań o pozyskanie niezbędnych, brakujących jeszcze środków finansowych. W dalszej części dyskusji zwrócono uwagę na widoczne w przedstawionej koncepcji redakcyjnej – ewidentne niekonsekwencje metodologiczne, które. Zdaniem dyskutantów, mogą zaważyć na wartości naukowej Encyklopedii: chodzi o zaprezentowaną koncepcję „wiedzy o kulturze” jako dziedziny interdyscyplinarnej, nieodwołującej się do znanych i wypracowanych na gruncie polskiego kulturoznawstwa ujęć definiujących. Kolejne pytania kierowa do prelegentów dotyczyły kwestii wypracowania form współpracy z ośrodkami akademickimi, które prowadzą działalność badawczą w obszarze kulturoznawstwa. Prof. Zajączkowski, odpowiadając na zadane pytania, podkreślił, że zostaną one z pewnością uwzględnione przy pracach merytorycznych nad planowaną publikacją i podziękował wszystkim członkom Komitetu za ich wypowiedzi i zawarte w nich sugestie i uwagi krytyczne.

W dalszej części posiedzenia przewodniczący Komitetu – prof. Eugeniusz Wilk przekazał informacje o planach uruchomienia Uniwersytetu PAN oraz o możliwych zmianach w strukturze Akademii. W ostatniej części zebrania wysłuchano informacji o stanie przygotowań do III Zjazdu Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego, którego Komitet jest współorganizatorem.